jun 18, 2019

Evropska unija na prekretnici

– Izbori za Evropski parlament koji se održavaju za nedelju dana odrediće smernice evropske politike. Da li će ojačati nacionalne države ili će biti više integracija u korist globalne snage Evropske unije?

„Sudbonosni izbori za ovaj kontinent održavaju se 26. maja.“ To je na posljednjoj sjednici ovog saziva Evropskog parlamenta izjavio glavni kandidat Evropske narodne stranke. Pritom Manfred Veber nije usamljen u tom svom mišljenju.

Za tog demohrišćana se na izborima radi o borbi pro-evropejaca i nacionalista.

„Ova Evropa u kojoj živimo je dobra Evropa. I nećemo dozvoliti da je nacionalisti unište“, rekao je Veber. Ali još nikada do sada desni populisti nisu imali tako dobre rejtinge uoči nekih evropskih izbora. Prema ispitivanjima javnog mnjenja oni bi mogli da osvoje 20 odsto mjesta u novom sazivu EU-parlamenta.

Orbanova ili Makronova Evropa?

Za nacionalno-konzervativnog premijera Mađarske Viktora Orbana, radi se o borbi između neliberalne demokratije, kakvu on zastupa, i liberalnih demokrata koji, prema Orbanu, žele da „zamjene evropsko stanovništvo“ i useljavanjem izbeglica islamiziraju evropski kontinent.

Tako govori Orban koji se, uoči izbora, ujedinio s njemačkim, francuskim, danskim i italijanskim desničarima. Prema njegovom mišljenju svako onaj ko izbjeglicama i useljenicima želi dobrodošlicu stvara nacije sa „izmješanim rasama“. U takvim zemljama, tvrdi Orban, nastaje „novi svjetski poredak“.

Omiljeni cilj napada desničara poput Orbana ili njegovog kolege Matea Salvinija iz Italije jeste francuski predsjednik Emanuel Makron koji je „neliberalnoj demokratiji“ objavio rat i koji se zalaže za ponovno rođenje Evrope.

„Najvažnija borba je ona koja se vodi između onih koji veruju i onih koji ne veruju u Evropu“ – tako kaže Makron.

Ne radi se samo o demokratiji

Etablirane proevropske stranke smatraju da migracija nije jedino pitanje s kojim Evropa mora da se suoči. Radna mjesta, klimatske promjene, trgovinska politika – sve su to teme s kojima Evropska unija u godinama koje dolaze mora da se suočava. Po tom pitanju nema razlika između glavnih kandidata, demohrišćana Vebera i socijaldemokrate Fransa Timermansa. Obojica žele nova partnerstva s afričkim zemljama i pojačanu borbu protiv uzroka izbeglištva u zemljama porijekla.

Za desne populiste postoji samo jedna tema: izolacija i sprječavanje dolaska novih izbjeglica. Oni, osim toga, biračima obećavaju potpuno novu Evropsku uniju ako se više prava vrati na nivo nacionalnih država, a Brisel razvlasti.

„EU je otporna“

Novi saziv EU parlamenta s više desnih populista će ostale demokratske poslaničke grupe da prisili na prisniju suradnju, smatra Janis Emanuilidis iz briselskog Centra za evropsku politiku. Međutim, on istovremeno upozorava na eventualno širenja panike. „Dan nakon EU-izbora neće nastupiti slom. Neće tu biti nikakvog neprijateljskog preuzimanja parlamenta od strane desničara. Na njihovo jačanje trebalo bi gledati kritički, ali ne smemo preterivati i biti do te mere negativni. Evropska unija je kroz svoju istoriju prolazila i kroz veće probleme. Tako će biti i u budućnosti“, smatra Emanuilidis.

Za EU je važno da se, nakon što su prebrođene izbeglička i dužnička kriza sada pripremi za nove izazove kao što su ekonomski sukobi sa SAD, Kinom ili Rusijom. Karel Lano iz Centra za evropske studije smatra da bi EU morala više da se koncentriše na izjednačavanje ekonomske neravnopravnosti između bogatog severa i siromašnog juga. Jer, smatra Lano, jedino na taj način moguće je boriti se protiv desnog populizma koji je najsnažniji upravo u siromašnijim dijelovima EU. Za njega je važno i jačanje unutrašnjeg tržišta EU, jačanje digitalne ekonomije, kao i dodatno jačanje slobode kretanja. Time bi EU bila osnažena u borbi protiv globalnih izazova poput protekcionističke politike Donalda Trampa.

Uživati u trenucima demokratije

Sudbonosno pitanje, raskršće, posljednja šansa… To su povremeno dramatični pojmovi koji prate izbore za EU-parlament. Istina je, radi se o važnim izborima, ali ne bi trebalo pretjerivati, smatra Margaritis Šinas, portparol Evropske komisije.

„Ja sam već neko vrijeme u evropskoj politici i ne mogu da se setim izbora koji nisu bili ‘sudbonosni’ili ‘presudni’. EU je uvijek na raskrsnici i to je možda tako i dobro“, zaključuje Šinas. I poručuje da bi u ovom „trenutku evropske demokratije“ trebalo malo i uživati.

Izvor – RTV BN (NN/dw.com)

Povezani tekstovi